O galego na rede, espello da súa situación na sociedade? (I)

Román Cerqueiro Landín 

Unha aclaración necesaria: cuestión de método

A esta pregunta respondía Xavier Gómez Guinovart en 2003 (“A lingua galega en internet”): a situación de minoración (inferioridade e subordinación) do galego en Galicia reprodúcese en Internet en toda a súa crueza. Facíao logo de cruzar índices como o idioma dos contidos das páxinas e o número de falantes dun idioma seguindo os datos servidos polo buscador Alltheweb (hoxe desaparecido). Cos problemas metodolóxicos que recoñecía para contar con indicadores fiábeis, o galego aparecía daquela no posto 37º, con 98.998 páxinas, o que viña sendo o 0’014% das páxinas da internet. Cruzando o número de webs nunha lingua e a cantidade de falantes desa lingua saía a 0’025 páxinas en galego por falante. Considerando a rede como un espazo propicio para a homoxeneización cultural e lingüística, cara ao inglés e o castelán, Guinovart, fundador do Seminario de Lingüística Informática da UVigo, sinalaba que habería cincuenta veces máis páxinas en inglés, e dúas veces máis en castelán, ca en galego.

Andrómenas engominadas

Daniel López

E cuchufletas rojigualdas, verbigracias florivariadas, gonoverbas e verborreas ( ou, …como vestir un currículo dun alto cargo cando hai moi pouco que dicir?).

Cando o de Roldán faciamos, aquí mesmo, e xa choveu, este tipo de razoamento: que fraude á sociedade a que comete un partido político a quen se lle encomenda, dalgunha maneira, que peneire, forme e ofreza á sociedade os mellores, os máis honestos, os máis capaces, para desenvolveren as máis altas responsabilidades.

Que se pide? Pois, primeiro honestidade –e demais virtudes- e logo estudios – e demais capacidades. O primeiro, o das virtudes, é difícil de medir, pero cando menos que non nos tomen o pelo co dos estudios e outros méritos obxectivos. Iso debería ser delito vestilo de rosa e con volantes.

Conversa con Socorro García Conde

Manolo G. Turnes

Socorro García Conde é a responsable do Departamento de Lingua Galega do Concello de Santiago de Compostela, sección  á que acaba de volver logo duns anos asumindo responsabilidades no goberno da corporación local. Falamos con ela sobre o seu traballo diario arredor da lingua. 

Chufóns

O fachineiro do emprego.

A.Q.
Si, hai camiños máis clásicos para obter un traballo, que llo digan, se non, a Ricardo Costa segundo as gravacións que puidemos escoitar do caso Gürtel, nas que piaba por unha consellería na Generalitat, esa mesma que non ten para calefacción nas aulas. Porén eu quería compartir co lector -mesmo lectora, se houber- un caso ben distinto.

ADQ

Daniel López

Hai tempo na nosa conciencia o lixo non era un problema, que a lavadora vella encaixaba ben no medio da carballeira –mesmo lle daba un toque de escultura moderna-; xa non digamos no medio do eucaliptal –que triste un eucaliptal sen o seu microvertedoiro!, coas latas de aceite de vivas colores, a alegre xoguetería plástica, a batería de coche asomando timidamente entre as ortigas e a neveira aberta con aquela caída de 35º con respecto ao invisible horizonte (os eucaliptos cegan o horizonte, polo que o dos 35º é a ollo). Outro tanto se pensaba do mar, tamaño vertedoiro natural!, tentador el, tan aborrecidamente azul, coa súa capacidade de rexeneración infinita.

Conversa con Tereixa Otero Dacosta

Maite Cabanas

Por unha escola galega, pública, democrática e coeducativa

Ademais de profesora de Ciencias Sociais, Tereixa Otero Dacosta é delegada sindical do sindicato do ensino STEG. Desenvolve unha militancia diferente e alternativa neste e noutros eidos, como a Marcha Mundial das Mulleres de Galiza na que participa activamente e á que representou neste mes pasado en Filipinas.

Marchou don Isaac, Galicia continúa

Marchou don Isaac, Galicia continúa.

Con Isaac Díaz Pardo acaba de finar un personaxe enorme da recente historia de Galicia, un modelo civil e aberto de “galego practicante”, de creador teimudo e pródigo en iniciativas tan orixinais como imprescindibles. Na súa persoa deuse unha produtividade fóra do común, pois el era quen de pintar e debuxar cun nivel artístico excelente; era ensaísta e conferenciante incansable; era quen de facer crónica xornalística e animación cultural; e ademais, creou empresas, editoriais e museos.

Formou parte dunha xeración que tivo que volver construír Galicia, que acometeu, con tesón, paciencia, estratexia e moita militancia, outro rexurdimento. Foron eles e elas os que recolleron o testemuño da preguerra e, no seu caso, por vía ben directa, do seu propio pai. Díaz Pardo fixo ese camiño cunha xenialidade única, pero próximo e asociado a persoeiros da talla de Luís Seoane ou Lorenzo Varela.

Con todo ese quefacer de sabio renacentista posto ao servizo deste país, Díaz Pardo encarna o mellor dunha xeración que cría que Galicia era viable, a pesar das aparencias, da dura realidade histórica, dun empeño institucional en declararnos o noroeste do imperio español.

A súa figura, representa, así, un patrimonio nada desprezable para un país dubitativo e “cainita” (sempre matándonos entre nosoutros por motivos de pureza). Efectivamente, el non estaba entre os que en rigor militaron no nacionalismo político e, non obstante, era representante dese gran colectivo dos bos e xenerosos que mantiveron vivo o lume e abriron novos horizontes e novas razóns para estarmos orgullosos de sermos galegos, sen termos que disimular ou mudar. Parece doado, pero non o é tanto, como se pon de manifesto ao observar a actitude vital da nosa clase política e dos nosos poderes mediáticos, neste nova etapa de deturpación e desprezo dos mellores sinais da nosa identidade colectiva.

Por iso, en contra de calquera aparencia, a actualidade de Isaac Díaz Pardo é notoria, nun momento no que Galicia necesita de novo reconstruírse valéndose dun galeguismo rigoroso, emprendedor, creativo, aberto e normalizador.

2012: Non sabemos vivir sen esperanza

Habería que chamar ao Mago Merlín, porque xa non queda premio Nobel nin economista de pro que sexa quen de aclarar este embolado, para saber como vai ser o futuro que nos agarda. Se non fose polas duras consecuencias que carrexa ata semella compracente asistir á confusión e contradición dos acreditados como sabios. Porque xa non é que a economía sexa unha ciencia inexacta, é que se está volvendo unha conxectura.

Neonatos

Prometo non facer destes  Rumores un diario da miña filla, pero un nacemento dá lugar a unha serie de experiencias que poderían encher varios tomos desta sección.

Uxía

Teresa Souto

Comezan as noites de frío, comeza a xear, e que ben senta un café con leite quentiño antes de durmir. Nestes días de frío sempre me lembro dun conto que miña nai nos contaba polas noites, o da vendedora de fósforos. Contaba a historia dunha nena que vendía mistos na rúa, había neve, ela tiña tanto frío que acendía un misto para se quentar e lembraba a calor de súa nai, (que calor tan especial!), acendía o segundo e podía ver a súa nai, e o terceiro e ía con ela da man. O final do conto era triste, pero a nós encantábanos, pois pensabamos “Por fin xa non ten frío, xa está arroupada”.

Festa do Lume 2012

(1º aviso, para quen teña axendas complicadas)

Xulio Lois, na vida e na memoria

Data: 4 de febreiro de 2012

Lugar: Centro Do Bosco, rúa Belvís, número 2. Santiago de Compostela.

VIXENCIA E ACTUALIDADE DO PROFETISMO (III)

Xoán R. Herranz

Nota da redacción: a 2ª luzada desta serie, publicada no nº 843 da revista, atribuíuselle erroneamente a Tereixa Ledo.

3ª Luzada: Os profetas, persoeiros silentes e orantes diante dun Deus que os autentificaba e enviaba, foron un fenómeno exclusivo de Israel ou ben houbo outros que tiveron oídos para oír, apertura e signos premonitorios, intuición e discernimento?

Anxo Vila

A.Q.

O fachineiro da ecoloxía

Xa ten manifestado o fachineiro a súa escasa confianza en case todo o xénero humano e algúns datos recentes contribúen a afortalar esta idea: Canadá apéase do protocolo de Kioto, Brasil aproba un novo decreto forestal que deita sombras sobre a Amazonia, a palabra que máis acompañou o cumio climático de Durban foi fracaso… Para celebralo, a Xunta quere instalar unha incineradora de residuos no Irixo… Vamos, para dar chimpos polos nosos netos e bisnetos,

Parados, axustes e dereito á atención sanitaria

Ramón Veras Castro. Médico de familia

A Xunta de Feijoo deixa sen asistencia sanitaria a miles de persoas en Galiza

Os máis vulnerables, persoas sen recursos e parados de longa duración, sen prestacións de desemprego, quedaron sen asistencia sanitaria e farmacéutica ordinaria porque a Consellaría de Sanidade decidiu desactivar as súas tarxetas sanitarias. Sen aviso previo. E obrigándoos a asinar un compromiso de pago polo uso da asistencia sanitaria mentres non realizasen todos os trámites para regularizaren a súa situación. Feijoo e Farjas negaron máis de tres veces estes feitos ata que as declaracións públicas múltiples dos afectados e a presión política obrigáronos a recoñecer a situación e corrixila.

Feijoo. Austeridade cinco, Galicia cero.

Hai quen comeza a falar dun adianto electoral en Galicia. Malia os desmentidos oficiais, son cada vez máis quen suxiren a próxima primavera como data factible a celebración dos comicios autonómicos. O resultado das recentes eleccións xerais, que indicarían un reforzo da maioría absoluta do PP e un retroceso das forzas da oposición, avalarían esta hipótese. A situación de socialistas e nacionalistas, sumidos na actualidade nunha forte tensión interna, cun programa político discutido e sen decidir o líder cos que se presentarán nas urnas, non faría máis que reforzar estas previsións.

Quen o diría! Mais pasado o ecuador da lexislatura xa se dá por esgotada a acción do goberno popular. Dous anos e medio despois de que Feijoo iniciase a xeira de vitorias electorais do PP no Estado, cumpriría facermos unha seria revisión dos seus logros. Para Rajoy foi o modelo de xestión popular fronte a crise, xunto coa recentemente elixida Cospedal en Castela A Mancha.

Galicia despide o 2011 como a Comunidade Autónoma onde, porcentualmente, máis subiu o desemprego e na que máis ERE se produciron. Destrución de emprego e parálise económica. Sendo xustos, esta crise non é culpa de Feijoo. Mais se de economía se trata, os seus dous anos poderíanse cualificar no estreito abano que vai da inoperancia á invisibilidade. Galicia segue a crecer máis tarde có resto do Estado e a notar a crise cun ano de desfase. Por iso agora si que somos a Comunidade-número-un, pero no malo, nas consecuencias negativas da crise. E que se pode dicir da conselleira do ramo? Alguén sabe o nome? Nin goberno de tecnócratas nin de políticos, ulo? Simplemente un goberno minguante nun proxecto de “Galicia cero”.

Ben, non todo foi negativo: o goberno Feijoo permitiunos redescubrir o dicionario e lembrounos que o léxico é importante, xa que quen escolle os termos no debate xa o ten orientado ao seu favor. Así descubrimos que as linguas podían ser cordiais e as aulas plurilingües, o que en realidade era un programa de desprotección da lingua galega en xeral e no eido educativo en particular. Incorporamos o termo ensimesmada para falar da cultura galega, coartada para unha nula política cultural e recortes das axudas. Escoitamos as proclamas pola galeguidade do sector financeiro, é dicir, a desaparición de toda institución financeira galega. E chegamos ao cerne, ao mantra continuo do seu goberno: á austeridade. Pero agora resulta que con recortar só non abonda. E nesas estamos, desgobernados.

CARTA DE ADVENTO – NADAL 2011

Xabier Blanco.

Estimada Ruth:

Sei que che escribo en mal momento. Hai días amosábasme a túa canseira, desilusión, tristura e desesperanza. Motivos non che faltan: o prognóstico médico sobre a persoa que mais queres éche ben preocupante, a lentitude na causa do albergue de inclusión social ao que lle dedicas tantas enerxías entre outras cousas porque coñeces ás persoas que o precisan con tanta urxencia resulta insultante e desesperante, a sensación de que a nosa democracia sendo xeitosa aínda che ten moito de formal tamén te deixa indignada….

Supoño tamén que a todo iso únese a constatación das propias contradicións que nos habitan, a distancia entre o que dicimos e o que vivimos…Tes 21 anos e eu vou camiño dos 48, pero ben te entendo porque tamén eu bebín xa en moitas ocasións o licor amargo das desilusións e desesperanzas. Abóndame con me lembrar adolescente, por forma de ser ben consciente, naqueles apaixonantes anos 70: os fermosos soños da democracia real, da igrexa universal do Vaticano II, da igrexa galega do concilio galego…e moitas veces ter a sensación de que todo se foi… “ao carallo”. E xa non che digo nada de cómo van pesando tamén as propias incoherencias, os propios medos e contradicións… 

Do Pedregal á Veiga do Olmo todo é Miño, todo é noso!

XXXV Romaxe de Crentes Galegos

Xosé María Gómez Vilabella

O pecado está neses eucaliptos do fondo, que por algo lles dan as costas esas beatas da fotografía. A virtude está nas rochas da morena do glaciar, do glaciar de Irimia, nacemento do Miño, nacemento das nosas Romaxes. Estas son as pedras grandes, aquelas coas que non puideron as meigas da Serra de Meira cando as tiveron que utilizar para defenderse dos cistercienses, que seica as querían pasar pola pedra… iso, antes de pasalas polo altar! Un problema: as meigas querían casar, e os frades, cos seus votos, cos seus hábitos… o eterno dilema da carne!

Comer a fartar!

Lidia e Valentina 

Cando esta revista estea nas vosas mans xa nas rúas soará aquilo de jingle bells jingle bells, una luz brilló un ángel será (todo bilingüe, pero inglés-castelán, claro!) E todo estará cheíño de calcetíns, bólas (que non bolas) e luces e máis luces prendidas que aumenten o gasto enerxético e que consuman  cartos, e malia a crise todo o mundo a comprar agasallos e comida, claro…

Un decálogo con encanto real

Daniel López

Nun dos Carrabouxos de hoxe alguén lle di ao noso heroe: “que sorte, que temos Casa Real”, e o Carrabouxo responde: “si, ho, coa cantidade de xente que a ten imaxinaria…” Pois iso, que a casa real está nos medios, e por iso está cabreada con Urdangarín, o xenro deportista e sanote que foi aprendendo outros deportes.

O tema do super xenro é moi ilustrativo. Fichou –ou foi fichado- por unha desas empresas consultoras que pululan, sobrevoan e penetran polas fendas dos despachos dos altos cargos, dando ideas, vendendo motos, fume de bidueira e macroeventos varios, para irlle solucionando a vida a uns gobernos que non se fían, nin saben dirixir –confiar, estimular, motivar, organizar- a súa propia administración pública. E, de paso, e sobre todo, ofertándolle ao político o que realmente lle gusta: imaxe, bombo, portadas e titulares. E así andamos, aboiando malamente no maretón da crise, e con estes pelos, e con eses hábitos de contratar consultoras para redactar este plan, para xestionar ese proxecto europeo, para redactar ese informe, para organizar aquela conferencia, para case todo. E así pasa o que pasa.

Coincidencias

O fachineiro da lingua

Hai uns días Anxo Lorenzo, o -disque- Director Xeral de Política Lingüística, ese mesmo co que recuamos na protección social do galego ata, polo menos, o franquismo, participaba nunhas xornadas de Xustiza e Lingua. E pensaba o fachineiro: xustiza e lingua? Vaia dous termos máis antagónicos cando a lingua é a galega. O tal Lorenzo entre outros bla, bla, bla, recoñecía o que queda por facer neste campo da xustiza ao tempo que o Director Xeral do ramo engadía que están a seguir “liñas de actuación para avanzar na normalización (si, dixo normalización, glubs) do galego na Administración de xustiza, sempre respectando os dereitos lingüísticos da cidadanía”. É dicir, bla, bla, bla. Máis bla aínda se pensamos que estas consideracións coincidiron no día en que un imputado nun coñecido caso xudicial, tivo que demorarse á saída dos xulgados de Lugo. A razón? A declaración que fixera en galego presentábanlla para asinar en castelán e ao tal imputado déuselle por esixir os seus dereitos, eses da cidadanía que di respectar o director xeral, sempre que sexa da cidadanía en castelán. Pero claro, se vostede ten o capricho do galego, agarde outros tres cuartos de hora, que xa lle vale. O xulgado señora Estela San José terá outras virtudes, pero entre elas o respecto pola lingua propia de Galicia non sobresae.

A.Q.