Crónica


Crónica desde Nicaragua (4)

Viaxe ao Salvador, por san Romero de América

A viaxe a El Salvador deixoume reconfortadamente canso e algo preguiceiro. Pero vou superar a situación contando cousas da viaxe. Cousas que se poderían filmar. Outras serían imposibles de filmar:  forman parte das opinións, consideracións e, maiormente, dos sentimentos.

Comeza a peripecia

Saímos de Masaya ás dúas e media da  madrugada do mércores 10. Levabamos un microbús Toyota que guiaba cunha mestría incrible o seu dono, don Fran. “Canta xente viaxa?”. “Vinteún  comigo”, respondía don Fran en cada control ou aduana.Na carriña de don Fran

Cruzamos decontado Managua valeira e rodeamos León e Chinandega. Sobre as seis da mañá chegamos á fronteira de Guasaule, despois de percorrer uns douscentos quilómetros.

Saír de Nicaragua, un. Entrar en Honduras, dous. En Nicaragua paguei dous dólares; en Honduras, tres. En Nicaragua puxemos todos os dedos da man para quedaren gravados no ordenador; en Honduras, tamén. En Nicaragua fixéronnos  foto; en Honduras, tamén. En Nicaragua mandáronnos baixar toda a equipaxe e pasala polo escáner; en Honduras, non.

Á volta de dúas horas cruzabamos o sur de Honduras, bordeando o golfo de Fonseca, pasando Choluteca e Valle.

Deixarse coidar

Douscentos quilómetros ata a fronteira seguinte, con El Salvador. Confeso que me asinaran o sitio do copiloto, o que me facilitou a contemplación da ruta. Ás dúas e media da madrugada xa estaba case todo cheo, pero díxome a coordinadora da expedición ao subir: “Usted ahí, don Alfonso”.

O certo é que todo o tempo fun o don Alfonso, a quen había que coidar, e eu non me resistín nadiña. Comparto con naturalidade a actitude propia desta rexión, das patrias das que menos teñen: nunca digas que non ao que che ofrecen; e moito menos se é comida.

Pasoume igual coa familia que nos  acolleu en Ilopango, San Salvador. Familia sublime de cinco persoas, onde durmimos nove máis e onde comiamos quince máis. Á hora de deitarse, eu marchaba a outra casa, que acollía cinco persoas, pero Alberto, o home da primeira, sentenciou: “Usted duerme ahí, don Alfonso”. Cuarto con cama e mosquiteiro e baño a carón. Tamén durmía nela un rapaz do grupo, pero en colchoneta no chan.

Cruzamos o sur de Honduras. Non apreciei moita diferencia de panorama, salvo nas marcas das cervexas nos bochinches.  A mesma xente, cargando, sempre cargando bolsas ou criaturas, por veces en moto sen casco, pero sempre carrexando. A mesma pobreza, as mesmas casiñas na beira da estrada.

Os de narcóticos

Paráronnos dúas veces nese traxecto; unha xa non sei para qué:  “Somos 21 conmigo”.  “¿Algún menor?”.  “No”. “Mejor así. ¿A dónde van?”. “A un evento religioso”. “¿Son de alguna iglesia?”. “Sí, de la Iglesia católica, vamos a la canonización del obispo Romero”. “¿ A qué? ¿Quién?”. “Romero (xesto de ignorancia). Sigan”.

A segunda foi no posto de narcóticos. Inmenso aparcadoiro, moito uniformado. Máis preguntas, lectura da lista de persoas que viaxan. Que qué levamos nos petates (ían na baca). Resposta: “Alixos de cocaína, somos membros do cartel de Sinaloa,  andamos con présa”.  Eles dubidan entre mandarnos baixar de novo os petates ou non. Gaña o non.

Don Fran manobra e vía. “Están pescando en aguas muertas”, atina Jose Luis, un dos tres varóns da expedición. E chegamos a El Amatillo, fronteira con Honduras.

Ben este paso. Tres e dous dólares de novo; poñer os dedos e fotografías de novo, pero ben rápido en ambos os lados. E entramos en El Salvador.

Últimos douscentos quilómetros co firme cheo de buracos, que nos levan unhas catro horas. E chegamos a Ilopango, a once quilómetros de San Salvador, ás cinco e media da tarde, tras 15 horas de viaxe.

Acollida

Quedamos no barrio de San Bartolo, na de Teresa, Alberto, a súa filla Andrea e o seu fillo Miguel. A parella é veterana nas Comunidades de El Salvador.

Estivemos de faladoiro. Alberto contou da mala situación en El Salvador. Retroceso socio-económico para as maiorías. De facto goberna a dereita cun 75% dos deputados, aínda que o actual presidente sexa do Farabundo. Un país con oito mil quilómetros cadrados menos que Galicia e sete millóns de habitantes: ateigado, xente por todas partes.  Coches, motos, xente, postos de venda, …

Antes, dicía Alberto, a oligarquía salvadoreña era de once familias. Hoxe son catro. Escasez e privatización da auga. Corrupción do poder xudicial. O país vive das remesas que os emigrantes envían desde Estados Unidos.

Visitamos lugares significativos para o bispo Romero. A casa, o hospital que visitaba, a capeliña onde o asasinaron. Fomos a UCA, á casa onde o exército asasinou os xesuítas e as dúas mulleres que estaban con eles. O céspede onde os metrallaron é un xardín de rosas que plantou o esposo dunha das mulleres asasinadas.

San Romero

O sábado foi o día. Marcha á praza da catedral. Xuntábanse  grupos chegados de Costa Rica, Guatemala, Honduras, Nicaragua e, sobre todo, de El Salvador. Chegaban grupos de toda centroaméricaGrupos relixiosos e grupos laicos, con pancartas reivindicativas. Actuacións de grupos musicais, de baile, de poesía. Todo cunha animación potente, moi participativa e con moitos berros: ¿Quién mató a Romero? Dabuisón, el carroñero. Romero vive, la lucha sigue.

O pobo Salvadoreño é moi vendedoriño, do que sexa, onde cadre: bolsas, retratos, artesanía, camisola, cintas, cousas de comer…

Bo ambiente, moita alegría e entusiasmo. “Si Romero era santo, ¿por qué tardaron tanto?” Unhas  dez mil persoas na marcha. Durante tres horas.

Ás seis estabamos entrando na praza, despois de apertarnos polas rúas de entrada, ocupadas con postos de todo tipo.  Merquei unha bolsa de pan doce, que durou menos dun minuto (“Nunca dirás que non, cando che ofrezan comida”). A praza, tomada pola xente. Sete pantallas xigantes e actuacións. Moitas persoas  no chan dispostas a pasar a noite. Admirei, unha vez máis, tanto amor que lle teñen a Romero.

Oficiou Tojeira e uns trinta curas máis. Cantos da misa salvadoreña: “Cuando el pobre crea en el pobre, construiremos la fraternidad”. Ofrendas e símbolos das comunidades rurais. Tojeira botou unha homilía propia de Romero, con concrecións: a auga, a corrupción xudicial, a ausencia de seguridade social, de xubilación, a depredación do medio, a pobreza e o sufrimento, a impunidade que aínda teñen os asasinos de Romero.Con Tojeira ao remate da celebración

Rematada a misa, logrei saltar os cordóns de seguridade e entrar na catedral e esperei o compañeiro. Aínda cos capisallos, deille unha aperta, as grazas e fixémonos unha foto como recordo do que para min fora a “canonización” de bispo Romero.

Mulleres con criaturas e petates, mocidade, homes, xente golpeada, expoliada no que vos pertence e do que eu gozo; aquí e acolá sodes o único motivo, a única razón. Sinto que vos levo no corazón. Grazas!

Alfonso Mascuñana

Advertisements

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair /  Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair /  Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair /  Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair /  Cambiar )

Conectando a %s