Xente d’eiquí: Manuel Carbia: “Neste traballo produces alimentos. É importante o que fas”


Manuel Carbia, de Santeles, na Estrada, é digno herdeiro da Gandeiría Louzao e promotor de Leite Ulla. Non deixa de ser un home do común, pero dos que fai desexar que os comúns fósemos todos coma el. En 2011, foi dos pioneiros en Galicia en poñer máquinas expendedoras de leite e en comercializar un queixo tan natural coma o que comían os nosos avós. Apostou polo extensivo e o pastoreo, pola calidade, polo respecto medioambiental, por elaborar un produto diferenciado. Con cincuenta e tres anos, pertence á quinta xeración dunha saga que, xa se sabe, terá continuidade.

Manolo, este tipo de negocio alixeira ou fai a carga máis pesada?

É unha responsabilidade maior porque é o traballo dos teus. O meu tataravó era o caseiro desta facenda que meu bisavó puido mercar cando retornou do Uruguai, onde emigrara e casara coa miña bisavoa, tamén galega. Eu vin como traballou meu pai e sempre quixen continuar. Agora a miña filla maior, Sonia, que ten vinte e cinco anos está decidida a seguir, o que para min é, ademais dun orgullo, unha razón para seguir loitando. Mantemos o nome de Louzao porque así se foi traspasando, pero en realidade remóntase a unha caseira que houbo moito antes do meu tataravó, que se chamaba María de Louzao e que non era da familia.

De xeito que nos teus primeiros recordos xa aparecen as vacas

Pasaban por riba de min cando era pequeno, pero tamén recordo ir á herba cando chegaba do colexio e, por suposto, ir pescar con meu pai que, aínda hoxe, é o que máis me gusta. Con oitenta e dous anos acaba de quedar cuarto no concurso de salmón. Segue a ser un fenómeno.

Nunca soñaches con ser outra cousa?

Como me gustaba tanto conducir o tractor, o día que me preguntaron na escola dixen que quería ser taxista. Estudar era o que menos me interesaba, ou iso cría até que os de Extensión Agraria me propuxeron facer Formación Profesional. Aprender sobre hortas e vacas si que me motivaba. Fun interno a San Lázaro, en Santiago, dous anos. Para non coincidir os rapaces coas rapazas, estabamos unha semana alí e a outra iamos á casa con deberes. Despois fun á Escola de Capacitación Agraria de Sergude.

Até que punto foi importante a túa formación para o desenvolvemento da explotación?

Recoñezo que ter estudos favorece as posibilidades. Daquela quedáronme gravadas dúas cousas: a idea de vender directamente controlando todo o proceso e tamén a teoría do meu profesor, don Pedro: “as vacas de leite son a alternativa deste país”. Pero direiche que até hai poucos anos, nunca eu lle puxera o prezo ao meu produto. Había que vender e mercar segundo o estipulado. A teoría de libre mercado aquí, dáme a risa. Non podes nin sequera vender á fabrica que ti decides, nin na cantidade que ti queiras. Eu considérome un privilexiado dentro do sector porque non dependo de ninguén e podo vender segundo o meu criterio.

Que traballo hai detrás de cada litro de leite?

Antes de tirarlle do teto á vaca dúas veces ao día tes que sementar as pradeiras, estercalas, botar o millo, ensilalo, criar as becerras e atender as nais. Despois, vendelo e distribuílo. Cando escoito que é caro pagar un euro por un litro de leite puro, pasteurizado dun xeito natural a través da alimentación do gando e o control dos propios xermes do leite, sen engadirlle ningún outro, non deixo de sorprenderme. Non falo só de que un café custe un euro no bar e nos pareza ben, nin sequera da conciencia da xente en relación co apoio aos nosos produtores, falo da súa propia saúde.

Como xurdiu o de vender o leite nas máquinas?

Leite Ulla creouse hai dez anos e hai sete que puxemos as expendedoras. A idea veu de Italia da man dun catalán e apostei por ela. En Galicia xa había algunha pero aínda era novidade. Puxemos cinco máquinas das que están funcionando catro. Foi moito investimento para non tanto beneficio, pero dun xeito casual, iso trouxo consigo a fabricación de queixo dende hai cinco anos. Empezamos levándoo para darllo a probar á xente. Había que falar de algo mentres lle enchías a botella e lle aprendías o funcionamento da máquina. Facíaos Isabel, a miña muller, para consumo familiar, pero gustaban tanto que empezaron a pedilos. Así empezou. A base de probar e contrastar opinións acabamos tendo un dignísimo resultado. Non é un queixo máis no mercado. É un dos poucos que se fan con leite cru, igual que o que se chamaba aquí “do país” antes de que esa denominación se lle atribuíse ao de Arzúa. O noso é un queixo natural que non leva máis ca leite, callo e sal. Pode resultar menos vistoso porque non se lle poñen nin vernices nin parafinas, por iso se pode comer a tona que é igual de natural ca o resto. Cada queixo leva uns nove litros de leite.

Cantos litros son necesarios para completar a produción?

Mensualmente, 20.000 litros para o queixo do país e 4.000 para o queixo fresco. Na actualidade temos 25 vacas e 15 becerras pero houbo momentos nos que houbo máis de cen cabezas. Esta é unha pequena explotación familiar pero que variou moito ao longo dos anos. Incluso houbo un tempo no que pensamos en adicarnos só a agricultura, cousa que non chegamos a facer.

Que análise fas do sector en xeral?

A reconversión foi brutal e fíxose a cargo do propio sector. A mágoa é que a produción quedara concentrada en menos mans, o que tamén e máis prexudicial a efectos medioambientais. Nunca se fixo unha negociación pensando en Galicia. Convencían os produtores para facerse máis e máis grandes, como se iso fose a clave da felicidade e da sostibilidade. Eu nunca compartín esa teoría. Unha explotación pequena pode ser viable, e esta crise non tería afectado tanto se houbese familias vivindo con tres ou catro vacas.

Negociouse cos datos que proporcionaban os produtores (que o facían á baixa), pero o goberno ben sabía o que se producía. Penso que habería que producir até chegar á cota nacional de consumo, porque se tes un tope de produción e sabes o leite que se consome, podes ter o mercado equilibrado. Hoxe desapareceron as cotas, así que o leite pode vir de calquera sitio e é difícil combinar a ética co negocio. Se unha fábrica aforra un céntimo por litro, nun millón de litros cada día son moitos cartos; así que hoxe, quen nos dera as cotas!

No campo, que queres que che diga, se cambiásemos as silvas por superficie agraria produtiva, tamén o país sería máis rico.

Emociona este traballo?

Eu non digo que sexa como ir pescar, pero isto permíteche vivir dignamente e, para min, estar aquí non hai cartos que o pague. Vivo con meus pais e, grazas a este traballo compartín moito cos meus fillos, pero neste país non se valoran os agricultores. Nin a sociedade nin nós mesmos. En moitas familias chega como unha imposición, e aínda que se gañen cartos, hai moitos pais que lles din aos fillos “Non te metas aí, mira que listo é fulanito que é mestre”. Eu nunca diría iso. Neste traballo produces alimentos. É importante o que fas.

Moitas loitas en diferentes frontes…

Si, hai moito polo que pelexar. Con vinte e catro anos declarei diante dun xuíz por estar á fronte dunha das primeiras tractoradas. Estabamos alí o 75% do sector do leite. Non había sindicatos e había que organizarse. Despois estiven catro anos na dirección nacional do Sindicato Labrego, pero acabei marchando. Non podía estar defendendo prezos mínimos e aspirar a ser comprador de leite, como era o caso. Era unha incongruencia.

Por algunha razón sempre me liaron para pelexar por algo. Metéronme nunha lista de apoio do BNG e sempre fun colaborador do movemento galeguista, pero confeso que acabei decepcionado ao coñecer a política algo de cerca.

(Isabel achégase cun prato de queixo e marmelo de feixoas, feito por ela. Non desaproveito a ocasión). Así que lle pregunto polo seu home:

 Manolo é, por suposto, moi traballador pero tamén moi atrevido. Eu diría que, sobre todo, persegue os seus soños. No caso da explotación eu compartina con el, así como o traballo, pero recoñezo que sen a súa iniciativa isto non sería o que é.

E ti, Manolo, que dirías que achega Isabel a Gandería Louzao e a Leite Ulla?

Pode que eu sexa máis o motor, pero ela é o diésel. Achega estabilidade e ánimo. Isto tampouco sería o que é sen ela. Evidentemente, a evolución do negocio non dependeu só de min. Sempre me apoiei en meus pais e, por suposto, en Isabel. Cando houbo que tomar unha decisión transcendente sobre a marcha da empresa, a miña filla Sonia tamén xogou un papel fundamental subíndose ao carro.

Para rematar, Manolo, fai reconto dos soños que lle quedan por ver

Eu non vexo indicios de que isto vaia levantar en breve, pero nós seguimos loitando. Cada vez os picos son máis pronunciados e, a verdade… Os gobernantes tampouco axudan, dende logo.

Sobre o futuro dos fillos, deben decidilo eles. Sheila, con dezanove anos, sabe muxir pero estuda enfermaría. Eu pensaba que Jesús Manuel, con trece, ía para cociñeiro e resulta que agora vaille a astronomía. De momento axuda a pesar e empaquetar os queixos así que, dun xeito ou outro, todos levamos isto dentro. Eu tratarei de deixarlle as portas abertas como mas deixaron a min. Esa é a miña verdadeira aspiración.

Montse Nieto

Advertisements
Estas entrada foi publicada en Xente d’Eiquí coas etiquetas , , , , . Ligazón permanente.

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s