Gustavo Santiago Valencia


Era enxeñeiro de Fenosa, percorreu Galiza enteira, puxo luz á casa de Rosalía, amigo da tribo. Pero, quero falar del e da súa sedutora amizade. O que vos vou contar, sucedeu nunha das últimas Xornadas Chairegas nas que estaban con vida tanto el como o Manuel María. A media mañá iamos cara ao Ollo, unha lagoa que queda entremedias de Begonte e Baamonde. Íase celebrar un acto con recitado de poemas e comentarios ao redor da crenza de que tal lagoa tivese mareas, aprezábase a subida e devalo da auga con certa anarquía horaria. Fomos camiñando uns seiscentos metros para achegarnos ao pé da lagoa. Quedamos atrás o Paco Martín, Gustavo e mais eu.

Gustavo nunca saía nas fotos, sendo o principal protagonista Era enxeñeiro de Fenosa e puxo luz á casa de Rosalía

Gustavo nunca saía nas fotos, sendo o principal protagonista. Era enxeñeiro de Fenosa e puxo luz á casa de Rosalía

Gustavo andaba a modo e paraba de vez en cando para alentar e, por veces, aliviar a “próspera”. Aproveitando o silencio dos tres contra un valo, lonxe do grupo principal que ía diante, contou Paco a historia daquel de Ribadeo que nos últimos tempos servía combustible aos barcos. Era, segundo o Paco, un gran fabulador que calquera realidade convertía en conto ou ao revés. Seica contaba as cousas coa técnica precisa –que Paco quería aprender- para lles dar carácter de conto e chegando a ter a certeza na voz verosímil de clarificar detalles. Procuráranlle unha entrevista co señor para aprender a fabular nas distintas claves. De tal xeito facía, que a realidade quedaba latente tan só no envoltorio, no medio dunha aura extraordinaria que sobrevoa fantasías. Para poñernos un exemplo, contou o que lle acontecera na División Azul. E Paco dicía: … Sabes que me dixo? Dixo que, cando foran a Rusia, era tal o frío, que se conxelaban os mocos do nariz e mesmo había que quitalos con moitísimo coidado para non se facer dano, pois podíanse arrincar anacos do nariz e levar os pelos do bigote. O mariñeiro poñía tal cara de esaxeración, que había que crelo. Abría os ollos meténdose en nós. Cando contaba Paco, as verbas de incredulidade saían das nosas bocas para burla do Paco: veña, hom! Pero ti que dis? O tal señor, insistía Paco, volvía con máis datos: “Que si, que si.  Mira se tiñamos frío, que cando alguén ía mexar, tamén se conxelaba a mexa, e había que cortala co machete do fusil para podela gardar e seguir andando”. Conta Paco, que o señor insistía e asegundáballe novos detalles. Pero hom…, dicía Paco, non será moito menos! Que non, afirmaba o artista con certa severidade. Nisto interrompeu o Gustavo no seu camiñar e dixo: “Mira Paco, ti que es inxenuo e descrido, …é certo o que contaban do frío os da División Azul. A min téñenme constatado que era tal o frío que aínda ben, non había paxaros voando e que aos soldados doíalles abrir e pechar as pálpebras dos ollos, porque se lles conxelaban. E que non choraban porque as bágoas converteríanse en coitelos que o mesmo frío producía; tamén me contaron que doía, aínda máis, cando acudían coa man para fregalos, pois o xeo eran cristais de gume moi afiado. Paco e máis eu, mirámonos incrédulos. Foi cando el, vendo a nosa desconfianza, parou para mexar alí á beira dunha silveira, e engadiu: “…pois dígovos unha cousa, hai que crer as comparacións que a xente fai, para poder recoller canto queren dicir, hai que facer por se meter na pel do relator. Iso que chaman empatía”.

Seguimos andando e case ao chegar, volveu o Gustavo dicir: “mirade incrédulos do ….llo, mirade se facía frío en Rusia, que o viño non se levaba en garrafas nin en odres senón en sacos das patacas e, como ía conxelado, non escorría nin deitaba! Tanto é así que cando chegaban a algún abrigo, collíase un anaco de viño conxelado e poñíase a quecer ata licualo, para entón bebelo. Nesas, os dous, botámonos a rir crendo aquilo unha enorme esaxeración. Diante da nosa gargallada, o Manuel María -que estaba serio, lendo un poema da Lagoa do Ollo- mirou para nós con certa pena, e coidando que riamos indebidamente, díxonos: “xa nos contaredes o que vos fai tanta graza deste poema que estou a ler!” E así foi, de volta contámoslle do frío que pasaron os da División Azul en Rusia! E rimos todos, el tamén, entre as fabulacións comparadas das imaxes que cada un de nós fabrica prognosticando amargas páxinas da historia.

Baldomero Iglesias Dobarrio [Mero]

Advertisements
Estas entrada foi publicada en Pingas de orballo coas etiquetas . Ligazón permanente.

One Response to Gustavo Santiago Valencia

  1. Non vos riades tanto do frío de Rusia, pois se ledes o libro da viaxe de Pedro Cubero por aquelas terras polo século XV ou XVI (cito de memoria), conta cousas semellantes, incluído o do mexo, pois di que unha muller a que se lle orrureu sair da “estufa” para mexar quedou pegada no chan e custoulle Deus e traballo recuperala. Todo esto sempre polas noites invernais.
    Claro que tamén o relator de Ribadeo pudo escoitalas ou leelas en libros semellantes e aplicarse o conto.
    E tampouco, a pesar do cambio clamático, precisa demostración o que se pode comprobar polos sentidos. Con viaxar a Rusia no inverno basta.

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s